Ülke ölçeği · Sosyal sorumluluk · Aralık 2025
KKTC Kentsel Gelişim ve Kentsel Dönüşüm Strateji Raporu
ND İmar, TDMMB Şehircilik Komisyonu ile birlikte Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti için kentsel gelişim ve dönüşüm stratejisini sosyal sorumluluk kapsamında hazırladı. Rapor, ülke planının nüfus kabullerinin aşıldığını tespit ediyor; afet riski, kıyı baskısı ve yıpranmış dokular için bütüncül bir dönüşüm çerçevesi ve Lefkoşa'da pilot projeler öneriyor.
Bağlam
Doğu Akdeniz'deki konumu KKTC'yi Kalkınma Yolu, Kuşak ve Yol ile Hindistan–Körfez–Avrupa koridorlarının kesişimine yerleştiriyor. Rapor; 2015'ten beri Türkiye'den yılda yaklaşık 75 milyon m³ su taşıyan Barış Suyu Projesini, 2023'te açılan Ercan Havalimanı yeni terminalini ve planlanan denizaltı enerji kablosunu gelecekteki yerleşim kararlarının altlığı olarak ele alıyor.
Senaryolar ve yöntem
Üç senaryo karşılaştırıldı: güncel eğilimler, çok odaklı geliştirme, vizyon ve kimlik. Seçenekler SWOT, PESTLE, BEEM ve ekonometrik analizlerle sürdürülebilirlik, dayanıklılık, işlevsellik-uygulanabilirlik ve tasarım-estetik ölçütlerine göre değerlendirildi.
Yedi strateji başlığı
- Doğayla uyumlu kentsel tasarım ve ekolojik taşıma kapasitesi
- Kırsal alanlar ve küçük yerleşimler: gıda koridorları, ekolojik köyler, kırsal turizm
- Ulaşım, lojistik ve dijital altyapı entegrasyonu
- Sosyal konut ve kamu hizmetlerine adil erişim
- Kültürel peyzaj, tarihi miras ve kimlik
- İklim krizi ve doğal afetlere dayanıklı planlama
- Kurumsal yapılanma, yönetişim ve katılım
Lefkoşa pilot dönüşüm alanları
- SurlariçiArabahmet, Tahtakale ve Yeni Cami çevresi. Vizyon: “Yaşayan Suriçi”; restorasyon, güçlendirme, cephe sağlıklaştırma ve Büyük Han–Sarayönü ekseninde kamusal alan yenilemesi.
- Hamitköy – Haspolat giriş kuşağı210 ha alanda 30.000 kişilik yeni kentsel alan; brüt 140, net 285 kişi/ha; 105 ha konut (%55), 95 ha donatı (%45).
- Küçük Kaymaklı – GöçmenköyDüzensiz yoğun konut dokusunun karma kullanımlı, erişilebilir bir mahalleye dönüşümü.
- Kızılbaş – Kaymaklı sanayi kuşağıSanayi ve konutun iç içe geçtiği alanın ayrıştırılarak yenilenmesi.
- Ortaköy – MetehanKentin planlı genişleme alanı.
- Gönyeli – Lefkoşa arasıAlayköy kavşağı çevresindeki geçiş kuşağının düzenlenmesi.
Eylem planı
Planlama ve mevzuat
Yeni bütüncül mekânsal planlama yasası; tüm yerleşimler için CBS tabanlı risk haritaları; kıyı yönetimi, afete dirençli alanlar ve kırsal miras için imar kılavuzları.
Fiziksel uygulama ve yatırım
Gazimağusa ve Güzelyurt'ta lojistik merkezler; Lefkoşa, İskele ve Girne'de afete dirençli sosyal konut; dere yataklarında taşkın koruma ve rekreasyon koridorları.
Kurumsal ve toplumsal güçlendirme
Yerel yönetimlerde planlama birimleri ve teknik eğitim; halkın katılımı için “Kentsel Uyum Merkezleri”.