Güncel · Gündem

İklim Değişikliği

İklim hedefleri ancak mekâna, yani plana indiğinde gerçeğe dönüşür. Bu gündemde karbon ayak izi, Paris Anlaşması, sıfır atık ve israf başlıklarındaki gelişmeleri planlama açısından izliyor, düzenli olarak güncelliyoruz.

Son güncelleme: 10 Kasım 2026

01Karbon ayak izi

İklim Kanunu (7552 sayılı) 9 Temmuz 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi. Sistem pilot dönemle başlıyor; yıllık emisyonu 50 bin ton CO₂e'nin üzerindeki tesisler kapsamda.
Kapsamdaki işletmeler ilk izleme planlarını yönetmeliğin yürürlüğünden itibaren iki ay içinde sunuyor.

Planlama açısından: Kentsel form, ulaşım ve yapı stoku karbon yükünün büyük kısmını belirler. Yoğunluk, karma kullanım ve toplu taşıma kararları plan aşamasında verilir.

02Paris Anlaşması

COP31, 9–20 Kasım 2026'da Antalya'da; Türkiye ve Avustralya ortak başkanlık modeliyle yürütüyor.
Türkiye'nin ikinci Ulusal Katkı Beyanı: 2030 için öngörülen 695 milyon tondan 2035'te 643 milyon ton CO₂e'ye inmek; net sıfır hedefi 2053.
ABD'nin Paris Anlaşması'ndan çekilmesi 27 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi.
Temmuz 2026 itibarıyla taraf ülkelerin yaklaşık dörtte biri (45 ülke) yeni ulusal katkı beyanını henüz sunmamıştı.

Planlama açısından: Ulusal hedefler ülke, havza ve kent planlarına inmedikçe kâğıt üzerinde kalır. Uyum ve azaltım kararlarının mekânsal karşılığı kurulmalıdır.

03Sıfır atık

Sıfır Atık hareketi 2017'de başladı; 2025 sonuna kadar yaklaşık 90 milyon ton atık geri kazanıldı.
Geri kazanım oranı 2025'te %37,53'e ulaştı; 2035 hedefi %60.
30 Mart, Birleşmiş Milletler tarafından Uluslararası Sıfır Atık Günü olarak kutlanıyor.

Planlama açısından: Toplama, ayrıştırma ve geri kazanım tesisleri için yer seçimi plan kararıdır. Döngüsel ekonomi alanları imar planlarında baştan tanımlanmalıdır.

04İsraf

UNEP Gıda İsrafı Endeksi 2024'e göre 2022'de 1,05 milyar ton gıda israf edildi; bu, tüketiciye ulaşan gıdanın yaklaşık beşte biri.
Hanelerde kişi başına yılda ortalama 79 kg gıda çöpe gidiyor; aynı dönemde 783 milyon insan açlıkla karşı karşıya.
Su, toprak ve enerji israfı, kaynağın sınırını aşan taleplerin ortak sonucudur: Aral Gölü bunun en açık örneklerinden biri.

Planlama açısından: Talebin sınırı yok, kaynağın sınırı var. Plan, bu sınırı tanıyıp ölçüyü mekâna indirmenin aracıdır.

Bu gündemdeki yazılarımız

Kaynaklar

T.C. Resmî Gazete / Alo Maliye (2025). 7552 sayılı İklim Kanunu, 9 Temmuz 2025. www.alomaliye.com
Foreks (2026, 27 Ağustos). Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi yürürlüğe girdi. www.foreks.com
UNFCCC. The Road to Antalya (COP31). unfccc.int
T.C. İklim Değişikliği Başkanlığı (2025). Minister Kurum announces Türkiye's NDC at COP30. iklim.gov.tr
E&E News (2026). So long, Paris: US officially leaves landmark climate pact. www.eenews.net
Climate Home News (2026, 6 Ağustos). Quarter of countries still missing UN climate plans 18 months after deadline. www.climatechangenews.com
Alo Maliye (2026, 30 Mart). Sıfır Atık hareketinde yeni bilanço: 90 milyon ton atık ekonomiye kazandırıldı. www.alomaliye.com
UNEP (2024). Food Waste Index Report 2024 – key messages. wedocs.unep.org